Bafra Asarkale ve Kral Kaya Mezarları Turizme Kazandırılıyor: 2300 Yıllık Tarih Gün Yüzünde!
SAMSUN – Samsun’un Bafra ilçesinde Helenistik dönemin en görkemli miraslarından biri olan Asarkale ve Kral Kaya Mezarları, başlatılan kapsamlı kazı ve restorasyon çalışmalarıyla dünya turizmine hazırlanıyor. Kızılırmak Vadisi’nin sarp kayalıkları üzerinde yer alan ve Pontus Kralı VI. Mithridatis dönemine ışık tutan bu tarihi yapı, arkeoloji dünyasında heyecan yaratıyor.
Bafra’nın Helenistik Mirası: VI. Mithridatis Dönemi İzleri
Bafra Arkeoloji ve Etnografya Müzesi uzmanı Hasan Dikmen, Bafra Asarkale ve Kral Kaya Mezarları’nın bölge için taşıdığı stratejik önemi anlattı. Kızılırmak Vadisi’ne hakim bir noktada, Asar Mahallesi sınırları içerisinde bulunan yapıların milattan önce 300 ile 120 yılları arasına tarihlendiğini belirten Dikmen, bu eserlerin Pontus Krallığı’nın askeri ve mimari dehasını yansıttığını ifade etti.
Kaya Mezarı Geleneği: Urartu’dan Pontus’a Uzanan Kültür
Anadolu’daki kaya mezarı kültürünün köklerine değinen Dikmen, bu geleneğin Urartularla başladığını, ardından Frigler ve diğer medeniyetlerce sürdürüldüğünü hatırlattı. Bafra‘daki yapıların da bu kadim geleneğin en nadide örneklerinden biri olduğunu vurgulayan uzman, VI. Mithridatis dönemine ait kalelerin çevresinde bu tarz mezarlara sıkça rastlandığını belirtti.
Asarkale’nin Mimari Sırrı: Gizli Odalar ve Kare Sütunlar
Asarkale içindeki mezar yapılarının teknik detayları, antik dönemin mühendislik becerisini gözler önüne seriyor. Ön cephede bulunan kare başlıklı 4 dev sütunun ardından dikdörtgen bir odaya geçildiğini belirten Dikmen, şunları aktardı:
“Bu odanın bitiminde yaklaşık 80 santimetrelik dar bir kapıdan asıl mezar odasına ulaşılmaktadır. Kral ve yöneticilerin aileleriyle birlikte gömüldüğü bu alanlarda, ölülerin yerleştirildiği taş sedirler ve ‘niş’ adı verilen duvar içi oyuklar bulunmaktadır. Ancak antik çağlardan bu yana süregelen yağmalar sebebiyle günümüzde içeride değerli bir eşya veya kemik yapısına rastlanmamaktadır.”
Hiyerarşik Yapı ve Yakın Tarihteki Rolü
Asarkale’nin sadece bir mezar alanı değil, aynı zamanda bir yaşam merkezi olduğunu anlatan Hasan Dikmen; kalenin üst kısımlarında yönetici sınıfın, alt kısımlarında ise halkın ikamet ettiğini belirtti. Öte yandan kalenin yakın tarihimizdeki rolüne de değinen Dikmen, Milli Mücadele ve Kurtuluş Savaşı yıllarında bölgedeki Rum çetelerinin bu sarp kaleyi ve mezar odalarını sığınak olarak kullandığı bilgisini paylaştı.
2024 Kazı Çalışmaları: Kalenin %30’u Ortaya Çıkarıldı
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle 2024 yılında start alan kazılar, Samsun Müze Müdürlüğü başkanlığında ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Arkeoloji Bölümü’nün bilimsel sorumluluğunda yürütülüyor.
Çalışmaların güncel durumu hakkında bilgi veren Dikmen, şu ifadeleri kullandı:“Kazı süreciyle birlikte öncelikle alanın bitki temizliğini tamamladık ve ulaşım yollarını modernize ettik. Şu ana kadar kalenin yüzde 20-30’luk bölümünü gün yüzüne çıkardık. Amacımız, restorasyon çalışmalarını da hızla bitirerek Bafra Asarkale ve Kral Kaya Mezarları’nı bütüncül bir projeyle turizme açmaktır.”
