Samsun İl Tarım Müdürü Sağlam’dan Buğday Üreticilerine Kritik Uyarı: Kök ve Kökboğazı Çürüklüğüne Dikkat!
Ürün Kayıplarında Ciddi Artış Riski
Samsun İl Tarım ve Orman Müdürü İbrahim Sağlam, Türkiye ekonomisinin temel taşlarından biri olan buğday üretiminde karşılaşılan en yaygın ve tehlikeli hastalıklardan biri olan kök ve kökboğazı çürüklüğüne karşı bölge üreticilerini ciddi şekilde uyardı. Müdür Sağlam, yaptığı kapsamlı açıklamada, bu sinsi hastalığın potansiyel ürün kayıplarının boyutlarına ve alınması gereken önlemlere detaylı bir şekilde değindi.
%10’dan %50’ye Varan Verim Kaybı Tehlikesi
İbrahim Sağlam, dünya genelinde buğday ekim alanlarının neredeyse tamamında görülebilen bu hastalığın, verimde %10 ile %40 arasında ciddi kayıplara neden olabileceğini vurguladı. Hatta, mevcut mevsim koşulları ve uygulanan münavebe sisteminin hastalığın yayılması için elverişli bir ortam oluşturması durumunda, bu kayıpların yüzde 50’nin üzerine çıkabileceği kritik uyarısında bulundu. Bu durumun, hem bireysel üreticilerin gelirlerini olumsuz etkileyeceği hem de ülke genelindeki buğday üretimini sekteye uğratabileceği ifade edildi.
Hastalığın Başlıca Nedenleri ve Toprak Kökeni
Müdür Sağlam, hububatta kök ve kökboğazı çürüklüğüne yol açan başlıca etmenleri Fusarium culmorum, Gaumannomyces graminis, Bipolaris sorokiniana ve Rhizoctonia cerealis olarak sıraladı. Ayrıca, bazı diğer Fusarium türlerinin de hastalığın şiddetini artırabileceğine dikkat çekti. Bu patojenlerin, toprakta kalan bitki artıklarında iki yıldan fazla süre canlı kalabildiği ve bitki artıklarının toprak yüzeyinde bırakılması halinde hayatiyetlerini sürdürebildikleri belirtildi. Hastalık etmenlerinin tamamının toprak kökenli olduğu ve enfekteli tohumlarla da yeni alanlara taşınabildiği bilgisi paylaşıldı.
Hastalığın Bitkilerdeki Belirtileri: Sararma, Bükülme ve Leke Oluşumu
Hastalığın bitkiler üzerindeki belirtilerine de değinen İbrahim Sağlam, alt yaprak kınlarında, sap ve boğumlarda bal rengine benzer bir görünümün oluştuğunu ifade etti. Bazı dönemlerde, özellikle bitki gelişme döneminin ortalarında, ana bitkilerde ve kardeşlerinde veya fide döneminde ani sararma ve ölümlerin meydana gelebileceği uyarısı yapıldı. Hastalıklı bitkilerin başaklarının tipik olarak büküldüğü ve bazı başaklarda hiç tane oluşmadığı gözlemlenebilir. Hastalığın, bitkilerin tüm gelişim evrelerinde ve tüm organlarında etkili olabileceği, bu nedenle tane ölümleri, fide yanıklığı, kök ve kök boğazı çürüklüğünün yanı sıra yapraklarda nokta şeklinde nekrotik lekeler, başakta kavuz ve tane yanıklığı ile embriyo kararması gibi çeşitli belirtilerin ortaya çıkabileceği aktarıldı. Kök ve kök boğazında oluşan lekelerin koyu veya soluk kahverengi renkte olduğu, bitkilerin kök sisteminin daha kısa ve kahverengi bir görünüm aldığı belirtildi. Hasat döneminde ise tarlalarda boş başaklar ve cılız, buruşuk tanelerin bulunduğu başakların dikkat çektiği ifade edildi.
Mücadelede Toprak İşlemesi, Münavebe ve Dayanıklı Çeşitler Önemli
Kök ve kökboğazı hastalığına neden olan etmenlerin, topraktaki canlı bitkiler ve bitki artıkları üzerinde uzun süre hayatta kalabildiğini vurgulayan Müdür Sağlam, bu nedenle ekimden önce topraktaki bitki artıklarının uygun toprak işlemesi veya herbisit uygulaması ile yok edilmesinin büyük önem taşıdığını dile getirdi. İyi bir toprak işlemesinin yanı sıra, ekimin ideal toprak tavındayken yapılması ve ekim derinliğinin doğru ayarlanmasının da hastalığa karşı alınabilecek etkili önlemler arasında yer aldığı belirtildi. Hastalığın yoğun olarak görüldüğü tarlalarda ise, hastalığa neden olan etmenlerin konukçusu olmayan farklı bitki türlerinin yetiştirilmesinin (münavebe) gerekliliği vurgulandı. Dayanıklı buğday çeşitlerinin kullanımının teşvik edilmesi ve hastalığa karşı hassas olan erkenci çeşitlerin ekiminden kaçınılmasının da alınabilecek kültürel tedbirler arasında olduğu ifade edildi. Ayrıca, bitkilerin genel sağlığını ve direncini artırmak için dengeli bir bitki besleme programının uygulanması ve olası iz element eksikliklerinin giderilmesinin de kritik öneme sahip olduğu belirtildi.
Diğer Hastalıklarla Mücadelede Ortak İlaçlama Uyarısı
Son olarak, havaların ısınmasıyla birlikte buğdayda diğer önemli hastalık etmenleri olan pas hastalıkları, külleme ve septoria yaprak lekesi gibi hastalıkların da görülmeye başlanacağını hatırlatan İl Müdürü İbrahim Sağlam, üreticilerin ilaçlama konusunda hububat ekili alanlarında düzenli ve dikkatli gözlem yapmalarının hayati önem taşıdığını vurguladı. İlaçlama yapılması gerektiği durumlarda ise, yukarıda belirtilen tüm hastalıklara karşı ruhsatlı olan ortak ilaçların tercih edilmesinin özellikle önem arz ettiğini sözlerine ekledi. Üreticilerin teknik bilgi desteği, kullanılacak ilaçlar ve doğru dozajları hakkında detaylı bilgi almak için İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvurabilecekleri bilgisi paylaşıldı.
